prolaktin.azProlaktin yüksəkliyinin səbəbləri, hipofizlə əlaqəsi, menstrual sikl və reproduktiv pozğunluqlarda müalicə.
Prolaktin hipofiz vəzinin ön payındakı laktotrop hüceyrələr tərəfindən istehsal olunan, süd vəzilərinin inkişafını və süd istehsalını tənzimləyən hormondur. İfrazını dopamin ləngidir, tirotropin sərbəstləşdirici hormon (TRH) isə artırır. Qanda normadan yüksək qalması hiperprolaktinemiya adlanır.
Hamiləlik, laktasiya, yuxu, stress və fiziki fəaliyyət zamanı prolaktin qısamüddətli yüksəlir; bu fizioloji artım müalicə tələb etmir.
Antipsikotiklər, antidepressantlar, estrogen preparatları və opioidlər səviyyəni dərman yolu ilə qaldırır. Patoloji səbəblər hipofiz adenoması, hipotireoidizm, xroniki böyrək və qaraciyər çatışmazlığı və yuxu apnesidir.
Prolaktinoma hipofiz vəzində yerləşən və prolaktini həddindən artıq ifraz edən xoşxassəli şişdir.
MRT-də 10 mm-dən kiçiklər mikroprolaktinoma, böyüklər makroprolaktinoma adlanır; sonuncular görmə sinirlərinə təzyiq edə bilər.
Qadınlarda aybaşı kəsilir və ya seyrəkləşir, ovulyasiya pozulduğu üçün sonsuzluq yaranır, hamiləlikdən kənarda süd ifrazı — qalaktoreya görünür. Kişilərdə testosteron düşür: cinsi istəksizlik, erektil disfunksiya və ginekomastiya baş verir.
Böyük adenomalarda baş ağrısı və görmə sahəsinin daralması əlavə olunur; depressiya, yorğunluq, insulin müqaviməti və osteoporoz uzunmüddətli hiperprolaktinemiyanın nəticələridir.
Göstəricilər
Yüngül artım; adətən ciddi patologiya ilə əlaqəli olmur. Dərman, stress və hipotireoidizm səbəb ola bilər.
Orta dərəcədə artım; prolaktinoma və digər endokrin pozğunluqların ehtimalını artırır.
Prolaktinoma üçün yüksək spesifik göstərici; müalicə tələb edə bilər.
Nəticə klinik vəziyyət və dərman anamnezi ilə birlikdə oxunur.
Xeyr. Qərar yüksəlmənin səbəbi, klinik əlamətlər və göstəricinin dərəcəsi birlikdə qiymətləndirildikdən sonra verilir; fizioloji və əlamətsiz yüngül artımda dərmana ehtiyac olmaya bilər.
Patoloji hiperprolaktinemiyada dopamin aqonistləri — bromokriptin və kaberqolin — prolaktin ifrazını azaldır. Hipotireoidizmdə levotiroksin təyin olunur, dərmana cavab verməyən böyük adenomalarda cərrahi müdaxilə və ya radioterapiya nəzərdən keçirilir. Hamiləlik dövründə müalicə planı ginekoloq və endokrinoloq nəzarətində tənzimlənir.
Mərhələlər
Süd ifrazı, aybaşı pozuntusu və sonsuzluq şübhəsində ilk addımdır.
Bioloji aktiv olmayan prolaktin formalarını ayırd edir.
Hipotireoidizm və orqan çatışmazlığı prolaktini artırdığı üçün TSH, FT4 və orqan funksiyası yoxlanılır.
Şişin ölçüsünü göstərir; MRT mümkün olmadıqda kompüter tomoqrafiyası istifadə olunur.
Makroprolaktinomada görmə sinirlərinə təzyiq riski səbəbindən aparılır.
Məqalələr
Prolaktinoma xəstəliyində diaqnoz necə qoyulur? Prolaktinoma hipofiz vəzində yerləşən və prolaktin hormonunu həddindən artıq ifraz edən xoşxassəli şişdir. Bu…
OxuHər prolaktin yüksək olan xəstə dərman qəbul etməlidirmi? Hiperprolaktinemiya – prolaktin hormonunun qanda normadan yüksək olmasıdır. Lakin hər prolaktin…
OxuProlaktin hormonunun yüksəlməsinin fəsadları Prolaktin hipofiz vəzinin ön payı tərəfindən ifraz olunan və əsasən süd vəzilərinin fəaliyyəti ilə əlaqəli olan…
OxuProlaktin hormonu, hipofiz bezinin ön lobunda istehsal olunan və əsasən süd istehsalını tənzimləyən bir hormondur. Bədənin müxtəlif fizioloji və patoloji…
OxuProlaktinoma, hipofiz vəzində inkişaf edən və prolaktin hormonunun artıq istehsalına səbəb olan xoşxassəli şişdir. Bu vəziyyət, həm qadınlarda, həm də…
OxuProlaktin hormonu, hipofiz bezinin ön lobunda istehsal olunan və əsasən süd istehsalını tənzimləyən bir hormondur. Hamiləlik dövründə prolaktin səviyyələri…
OxuProlaktin, hipofiz vezinin ön payında (adenohipofiz) laktotrop hüceyrələri tərəfindən istehsal olunan və əsasən süd vəzilərinin inkişafı və süd istehsalını…
Oxu
Baku Medical Plaza klinikası, Endokrinologiya şöbəsinin müdiri.
Dr. Hidayət Məmmədzadə — Baku Medical Plaza klinikasının Endokrinologiya şöbəsinin müdiri. 1998-ci ildən həkimdir; endokrinologiya, diabetologiya və pediatrik endokrinologiya üzrə ixtisaslaşıb.
Həkim haqqında ətraflıBaku Medical Plaza — M.Rəfili və R.Behbudov küçələrinin kəsişdiyi 389-cu məhəllə, Nəsimi rayonu, Bakı.
